Den

Den op een ivoren label, Egyptisch Museum CaïroDen was waarscjijnlijk de zoon van Djet en Merneith.

Zijn andere namen zijn onder andere Udimu en Dewen. Hij was de vijfde farao in de 1e dynastie. Er zijn drie vrouwen bekend die bij farao Den hoorden, namelijk Semat, Serethor en Sesjemetka. Het lijkt erop dan Den al heel jong de troon besteeg en dat zijn moeder, Merneith, tijdelijk als co-regent heeft opgetreden. Hoelang Den regeerde is niet duidelijk, waarschijnlijk heeft hij tenminste 33 jaar of meer geregeerd. In ieder geval regeerde hij lang genoeg om nog twee sed-festivals mee te maken. Bewijs daarvan is gevonden op de Steen van Palermo en een stenen vaas, gevonden in Den's graf in Abydos. Gedurende Den's regering verscheen voor het eerst een nieuwe koninklijke titel, de nswt-bity-titel, gewoonlijk vertaald met Koning van Boven-en Beneden-Egypte.

Den's graf in Abydos, bron Tour EgyptZijn graf in Abydos bevat verschillende architectonische vernieuwingen. Het was het eerste graf met een stenen vloer en was tevens voorzien van een lange trap die naar de grafkamer voerde. De vloer bestond uit rood graniet afkomstig uit Aswan. In het graf werd door Flinders Petrie labels gevonden met de oudste afbeeldingen van de koning. Te zien is dat Den de rode en witte kroon draagt, wat symbool staat voor Boven-en Beneden-Egypte. Men heeft lange tijd gedacht dat het gebruik van de dubbele kroon ook uit de regeringsperiode van Den stamde, maar gebleken is dat de kronen al in gebruik waren bij farao Djet. Wat tevens bijzonder is aan dit graf, is dat er zich in de zuidoost-hoek een trap bevindt die leidt tot een niche, het oermodel van de serdab-kamers die men later in de graven van het Oude Rijk frequent heeft aangetroffen. Mogelijk heeft hier het ka-beeld van Den gestaan. Het graf wordt omgeven door 121 andere graven waarin zich waarschijnlijk de stoffelijk overschotten van bedienden bevonden.

Label met Den, foto: Egyptisch Museum CaïroMogelijk dat Den ook in Sakkara een begrafeniscomplex bezat. Het complex wat door Flinder Petrie toegeschreven is aan koningin Merneith behoorde mogelijk ook toe aan Den of mogelijk was het een gedeeld complex. Het complex werd de zetels van de goden van koning Den genoemd en was omgeven met 80 andere graven.

Van farao Den wordt gezegd dat hij zijn rijk welvaart heeft gebracht en talrijke innovaties worden toegeschreven aan zijn regeerperiode.
Ebben-houten label met 2x de afbeelding van Den, foto: British MuseumOp de Steen van Palermo wordt vermeld dat Den met diverse volkeren strijd voerde en dat hij onder andere het volk Troglodytes neersloeg.
Er is een interessante, ivoren label gevonden waar wij Den voor het eerst zien als koning die zijn vijand de kop wil inslaan. De koning staat hier in de klassieke pose afgebeeld, in de ene hand de knots, in de andere hand houdt hij de vijand aan de haren vast, klaar om toe te slaan (zie foto bovenaan).

© Joke Baardemans 2017

Research: Petra Lether
Bronnen: Bronnen: Cronicle of the Pharaohs, P. Clayton; Encyclopedia of the Pharaohs, D. Baker; Piramides, M. Lehner