Anoeket

Anoeket, 19e dynastie, Musée du LouvreDe godin Anoeket is de godin van de zuidelijke grens van Egypte, in het bijzonder rond de cataracten van de Nijl, in de regio van Aswan.

Haar naam betekent zij die (de overstroming) bewerkstelligt. Zij wordt gezien als de overstromingsgodin die al tijdens het Oude Rijk werd vereerd als de dochter van Ra. In het Middenrijk vormde zij op het eiland Elephantine een triade met de godheden Satis en Chnoem en werd gezien als hun dochter.
In mythologisch opzicht had zij een moederlijke rol ten opzichte van de farao. Zij wordt soms dan ook 'moeder van de koning' genoemd. De Grieken herkenden in Anoeket hun godin Hestia, de godin van het huis.

Gazelle kroon, MET New YorkAnoeket wordt doorgaans menselijk afgebeeld met een lage kroon waarop hoge, bij elkaar gebonden pluimen zijn bevestigd. Soms is de kroon voorzien van linten aan de zijkant en een ureus aan de voorkant. Als attributen draagt zij het anch-teken en houdt dikwijls een papyrusscepter vast.
Haar heilige dier is een gazelle, waarmee zij vaak wordt afgebeeld of zij wordt als alleen een gazelle weergegeven, wat volgens sommigen een verwijzing is naar haar sierlijke wendbaarheid. De gazelle treffen we dan soms ook aan op de voorkant van kronen voor koninginnen of prinsessen. Anoekets moederlijk rol komt tot uiting doordat zij soms wordt afgebeeld terwijl zij de farao zoogt. Een dergelijke afbeelding treffen we aan in de tempel van Beit el-Wali in Nubië.

Anoeket die de farao zoogt, reliëf Beit el-Wali Samen met Chnoem en Satis werd zij vereerd op Elephantine. Op het eiland Sehel bij het 1e cataract, dichtbij Aswan is ook een heiligdom aan haar gewijd. Zij werd vooral vereerd in Beneden-Nubië en verschijnt met talrijke andere godheden op afbeeldingen in heiligdommen in de regio. Onder Amenhotep II bestond er ook een Anoeketfestival, wat drie dagen duurde en waarbij een tocht over het water op het programma stond. Andere festivals rondom de triade en in combinaties met andere godheden worden ook gemeld, maar daarover zijn geen details bekend. De populariteit van deze godin was groot. Mogelijk dat haar naam daarom zowel in vrouwelijke namen (geliefd door Anoeket) alsook in mannelijke persoonlijke namen (hij van Anoeket) voorkomt.

Bronnen: The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt, R. Wilkinson; Lexikon der Ägyptologie, W. Helck, E.Otto, W. Westendorf; The Gods and Symbols od Ancient Egypt, Manfred Lurker