Hurkbeelden: betekenis toegevoegde objecten

Anch-teken, tempel KarnakDe zeggingskracht van een hurkbeeld is duidelijk: de nauwsluitende mantel of doek drukken waardigheid en voornaamheid uit.

Het is duidelijk dat men hier lange tijd niet van af wilde wijken. Het bijeenhouden van de mantel met de handen benadrukt de buitengewone status van de welgestelden die deze beelden lieten vervaardigen. Zij leefden in de veronderstelling dat zij met deze op een mummie gelijkende uitvoering, verbonden waren met de god Osiris. De mantel bood bescherming, maar symboliseerde mogelijk ook bevrijding en wederopstanding. De schijnbare dubbele betekenis van deze verhulling werd door een object in de handen doorbroken, een object dat gelijktijdig een nieuwe gewichtigheid benadrukte.

Isis-knoop of tyt-amuletDjed-amuletSlaplantTijdens het Nieuwe Rijk ziet men diverse objecten verschijnen waaraan een symbolische betekenis kan worden toegekend. In de Thoetmosidentijd zijn dit het tyet-amulet, de lotusbloem en de slaplant. Het tyet-amulet of Isisknoop is een doek die op een speciale manier is gevouwen. Mogelijk dat deze werd gebruikt tijdens de menstruatie. Door sommigen wordt aan het tyet-amulet nieuw leven, gezondheid en voorspoed verbonden. Op die manier zouden ook het anch-teken en de  de djed-zuil moeten worden gezien.

LotusschaalVooral tijdens de Thoetmosidentijd ziet men ook de lotusbloem verschijnen. Over de interpretatie daarvan verschillen de meningen. De lotusbloem speelde in de Hermopolitaanse scheppingsmythe een belangrijke rol doordat hij oprees uit het oerwater en uit de kelk de jonge zonnegod werd geboren. De eenvoudige conclusie dat het daarom verbonden zou zijn met regeneratie en wederopstanding na de dood moet breder worden gezien. De lotusbloem symboliseert ook een directe bevrediging van de godheid door de offergaven en vertegenwoordigt daarmee niet alleen een doel maar moet ook worden gezien als middel om iets te bereiken. Om verzekerd te zijn van de goedgunstigheid van de goden zal de eigenaar van het beeld zelf moeten deelnemen aan de rituele offergaven. De voorwerpen in de handen worden in het licht van deze gedachte door sommigen beschouwd als onderdeel van de wens om deel te nemen aan de cultus en zo individuele zekerheid te creëren.

© 2012 Joke Baardemans

Bronnen: Die Entwicklung und Bedeutung des kuboiden Statuentypus, Regina Schulz; The complete God and Godesses of Ancient Egypt; Reading Egyptian Art, R. Wilkinson